Σαφές μήνυμα σχετικά με το τουρκολιβικό μνημόνιο έδωσε ο πρωθυπουργός πριν λίγο σε κοινές δηλώσεις με τον Λίβυο ομόλογο του.

Ο κ. Μητσοτάκης τόνισε χαρακτηριστικά πως «η Γεωγραφία είναι αυτή που καθορίζει το πλαίσιο των σχέσεων μας και όχι οι γραμμές που τραβάνε κάποιοι στο χάρτη».

Ο κ. Μητσοτάκης κατά τα άλλα χαρακτήρισε «παράνομο» το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που δεν παράγει έννομα αποτελέσματα, ζήτησε σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, ενώ ζήτησε και την αποχώρηση ξένων στρατευμάτων και μισθοφόρων από τη Λιβύη.

Οι κοινές δηλώσεις

Ο κ. Μητσοτάκης, σημείωσε πως «ταξίδεψα για πρώτη φορά στη Λιβύη για να αναδείξω την επαναλειτουργία της πρεσβείας στην Τρίπολη, ως ορόσημο της επανεκκίνησης των διμερών σχέσεων. Για να μεταφέρω τη στηριξή μας στις προσπάθειες για πρόοδο. Θα σταθούμε δίπλα σας στο δρόμο προς αξιόπιστες εκλογές, μακριά από ξένα στρατεύματα. Είναι καιρός να μείνουν πίσω μας όσα δοκίμασαν τις σχέσεις μας. Μετά την πρεσβεία στην Τρίπολη, θα ακολουθήσει το προξενείο στη Βεγγάζη. Η συνεργασία μπορεί να επιταχυνθεί. (…) Η ελληνική επιχειρηματική παρουσία στη Λιβύη, ποτέ δεν διακόπηκε. Και σήμερα που η κατάσταση σταθεροποιείται, αναζωπυρώνεται και το επενδυτικό ενδιαφέρον». «Υπάρχουν και άλλα πεδία όπως ο τουρισμός που εκεί μπορούμε να κάνουμε πολλά. Να αποκατασταθεί και η συνεργασία μας στον τομέα της ενέργειας. Όπως βέβαια παραδοσιακός μας δεσμός είναι αυτός της άμυνας και της ασφάλειας. Περισσότεροι από 280 λίβυοι αξιωματικοί αποφοίτησαν από σχολές των Ενόπλων Δυνάμεων, τις τελευταίες δεκαετίες. Και εδώ η συνεργασία μας έχει βαθιές ρίζες. Θεμέλιο για τις σχέσεις μας πρέπει να είναι η τήρηση των αρχών της διεθνούς νομιμότητα. (…) Προϋπόθεση είναι η αποχώρηση ξένων στρατευμάτων και μισθοφόρων. Και η ακύρωση παράνομων εγγράφων που παρουσιάζονται ως δήθεν διεθνείς συμφωνίες, που δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα».

«Οι φίλοι της Λιβύης είναι δίπλα της και όχι μακριά της», ανέφερε με νόημα ο πρωθυπουργός και συνέχισε: «Η Γεωγραφία είναι που καθορίζει το πλαίσιο των σχέσεων μας και όχι οι γραμμές που τραβάνε κάποιοι στο χάρτη».

Αναλυτικά η δήλωση του κ. Μητσοτάκη:

Κύριε Πρωθυπουργέ,

Κυρίες και κύριοι.

Αισθάνομαι μια μεγάλη χαρά που η παρουσία μου σήμερα στη Λιβύη συνδυάζεται με μία διπλή επανεκκίνηση: Με το νέο ξεκίνημα της ίδιας της χώρας, αλλά και των διμερών μας σχέσεων. Σας ευχαριστώ για τη ζεστή υποδοχή, για τη γόνιμη συζήτηση που είχαμε σε συνέχεια της πρώτης τηλεφωνικής μας επικοινωνίας, πριν από λίγες εβδομάδες.

Αποδέχθηκα την ευγενική σας πρόταση και ταξίδεψα -για πρώτη φορά μάλιστα- στη Λιβύη για έναν βασικό σκοπό: Να αναδείξω την επαναλειτουργία της Ελληνικής Πρεσβείας στην Τρίπολη ως ορόσημο της δυναμικής επανεκκίνησης των ελληνολυβικών σχέσεων. Και να μεταφέρω μήνυμα στήριξης στις προσπάθειες της Λιβύης για ειρήνη και για πρόοδο. Τόσο στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όσο και του ΟΗΕ, η πατρίδα μας θα σταθεί δίπλα σας στο δρόμο προς αξιόπιστες εκλογές, πολιτική ομαλότητα και ανασυγκρότηση της χώρας σας. Μακριά από ξένους στρατούς και συμφέροντα. Και με μοναδική πυξίδα την ασφάλεια και την ευημερία στη γειτονιά μας και στη Μεσόγειο.

Είναι καιρός, νομίζω, να μείνουν πίσω μας όσα δοκίμασαν τις σχέσεις μας το προηγούμενο διάστημα. Και, καθώς μετά την Πρεσβεία στην Τρίπολη, θα ακολουθήσει και το Ελληνικό Γενικό Προξενείο στη Βεγγάζη, η συνεργασία μας σε όλους τους τομείς μπορεί να αναπτυχθεί με γρήγορους ρυθμούς.

Οι εξελίξεις της τελευταίας δεκαετίας μπορεί να περιόρισαν τις οικονομικές μας σχέσεις. Όμως, στην πραγματικότητα, η ελληνική επιχειρηματική παρουσία στη Λιβύη ουδέποτε διακόπηκε. Και, σήμερα, που η πολιτική κατάσταση στη χώρα σταθεροποιείται, το ενδιαφέρον αυτό αναζωπυρώνεται.

Με τον κ. Πρωθυπουργό -και με την ομάδα του, με τους Υπουργούς του- συζητήσαμε τις προοπτικές συνεργασίας μας σε τομείς όπως η ενέργεια, οι κατασκευές, οι θαλάσσιες μεταφορές, η υγεία. Αλλά υπάρχουν και άλλα πεδία, όπως ο τουρισμός, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, όπου επίσης μπορούν να γίνουν πολλά.

Πρωταγωνιστεί, ασφαλώς και η πλήρης αποκατάσταση της ενεργειακής μας συνεργασίας. Που, μάλιστα, θα μπορούσε να επεκταθεί και στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, όπου σήμερα διαμορφώνονται εξαιρετικές ευκαιρίες για δημόσιες και για ιδιωτικές επενδύσεις

Όπως, βέβαια, παραδοσιακός μας δεσμός είναι κι αυτός της άμυνας και της ασφάλειας. Κύριε Πρωθυπουργέ, περισσότεροι από 280 Λίβυοι αξιωματικοί έχουν αποφοιτήσει τις τελευταίες δεκαετίες από τις σχολές των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Ενώ στο Κέντρο Ναυτικής Αποτροπής έχουν εκπαιδευτεί και εκπαιδεύονται στελέχη της Λιβυκής Ακτοφυλακής κάτι το οποίο αποκτά και ξεχωριστή γεωπολιτική σημασία καθώς η ακτοφυλακή σας πρωταγωνιστεί στην ανάσχεση μεταναστευτικών ροών. Συνεπώς και εδώ η συνεργασία μας έχει ισχυρές ρίζες και έχει και ευρύ μέλλον.

Όπως τόνισα και στον κ. Πρωθυπουργό, θεμέλιο της νέας αφετηρίας στη σχέση μας πρέπει να είναι πάντα η ειλικρίνεια, η διάθεση διαλόγου και, κυρίως, η πίστη στις αρχές της διεθνούς νομιμότητας, του Διεθνούς Δικαίου. Και αυτό σημαίνει ότι, γράφοντας την καινούργια σελίδα της κοινής μας διαδρομής, θα μπορούμε να βρούμε τον τρόπο να σβήσουμε τα λάθη της προηγούμενης. Θέλω, επίσης, να είμαι απολύτως σαφής και να επαναλάβω αυτό το οποίο μετέφερε και ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ο Charles Michel, στην επίσκεψή του στη φίλη χώρα σας, ότι προϋπόθεση κάθε προόδου είναι η άμεση και πλήρης αποχώρηση ξένων στρατευμάτων και μισθοφόρων από το λιβυκό έδαφος. Είναι κάτι το οποίο έχουν ζητήσει, εξάλλου, όλες οι ευρωπαϊκές χώρες. Και ασφαλώς, για εμάς, πολύ σημαντικό είναι η ακύρωση παράνομων εγγράφων που παρουσιάστηκαν ως δήθεν διακρατικές συμφωνίες αλλά δεν έχουν καμία νομική ισχύ, όπως ρητά έχει αποφανθεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Κύριε Πρωθυπουργέ,

Οι τελευταίες ημέρες στη Λιβύη έχουν έντονο χαρακτήρα, καθώς μετά τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, βρέθηκαν ο Πρωθυπουργός της Μάλτας, ο Πρωθυπουργός της Ιταλίας, εγώ προσωπικά. Και η Ελλάδα και η Ιταλία, μάλιστα, έχουν πρόσφατα συνάψει μεταξύ τους νόμιμες συμφωνίες για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών και των χωρικών υδάτων.

Ο συμβολισμός, λοιπόν, είναι εξαιρετικά ισχυρός: Οι φίλοι της Λιβύης είναι δίπλα της και όχι μακριά της. Άλλωστε -όπως συζητήσαμε- το πλησιέστερο σ’ αυτήν ευρωπαϊκό έδαφος είναι η Γαύδος και η πατρίδα μου, η Κρήτη. Και τελικά κ. Πρωθυπουργέ είναι η γεωγραφία που καθορίζει το πλαίσιο των διμερών μας σχέσεων, και όχι οι τεχνητές γραμμές που κάποιοι τραβούν σε χάρτες. Κατά συνέπεια χαιρετίζω τη διάθεσή σας να μπορούμε να συζητήσουμε απ’ ευθείας και διμερώς ζητήματα που αφορούν την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών -ως οφείλουμε να κάνουμε ως γειτονικές χώρες- και να συνεχίσουμε μια συζήτηση η οποία διεκόπη το 2010. Πάντα με σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο, το οποίο αποτελεί την πυξίδα με την οποία φιλικά κράτη λύνουν τέτοιου είδους διαφορές.

Θέλω να επαναλάβω ότι στο δύσκολο έργο σας, κ. Πρωθυπουργέ, για την ανασυγκρότηση της χώρας σας, δεν είστε μόνος σας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα μέλη της είναι εδώ, παρόντα. Και αποφασισμένα να στηρίξουν τον λιβυκό λαό, που τόσα έχει υποφέρει την τελευταία δεκαετία.

Επιτρέψτε μου, λοιπόν, να κλείσω, και πάλι με τις ελληνολιβυκές σχέσεις, οι οποίες ξεκινούν πριν από 2.600 χρόνια. Απ’ την εποχή που ταξιδιώτες από την Σαντορίνη έφταναν στις ακτές σας, ιδρύοντας την Κυρήνη, μετά τη Βεγγάζη και την ελληνική Πεντάπολη. Τότε, καλλιεργήσαμε μαζί, εδώ, ένα σπάνιο θεραπευτικό βότανο το «σίλφιο», το οποίο ονομάστηκε και το «χρυσάφι της Λιβύης». Στον 21ο αιώνα, λοιπόν, «χρυσάφι» των λαών μας είναι η ειρήνη, η συνεργασία και η ευημερία.

Σας ευχαριστώ για ακόμα μια φορά για τη θερμή σας υποδοχή.

Τι είπε ο πρωθυπουργός της Λιβύης

Για το τουρκολιβυκό σύμφωνο ο Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά επέμεινε στην πάγια θέση του και υπεραμύνθηκε της υπογραφής του από το προηγούμενο καθεστώς Σάρατζ της Τρίπολής λέγοντας ότι «όπως κάθε χώρα ενδιαφέρεται για τα συμφέροντά της έτσι και η Λιβύη ενδιαφέρεται για τα δικά της συμφέροντα. Εμείς φροντίζουμε τα συμφέροντα της χώρας μας και του λαού μας».

Μάλιστα ο μεταβατικός πρωθυπουργός της κυβέρνησης εθνικής ενότητας «ενθάρρυνε» τις διαπραγματεύσεις Ελλάδας και Τουρκίας όπως και της Λιβύης και της Τουρκίας για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών για «να συνεχιστεί η συνεργασία των χωρών στη Μεσόγειο, διότι -όπως πρόσθεσε- η Λιβύη θέλει να έχει καλές σχέσεις με όλες τις χώρες της περιοχής».

Ο μεταβατικός πρωθυπουργός της Λιβύης εξέφρασε την ελπίδα να βελτιωθούν οι σχέσεις με την Ελλάδα, ενώ σημείωσε: «Σε ό,τι αφορά τις σχέσεις μας με την Τουρκία, πρώτα από όλα η οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να βελτιώνει τις σχέσεις μας. Ενθαρρύνουμε τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών, για να συνεχιστεί η συνεργασία μεταξύ των χωρών. Η Λιβύη θέλει να έχει καλές σχέσεις με όλες τις χώρες της περιοχής. Οι συμφωνίες που ψάχνει η Λιβύη είναι για τα συμφέροντά της. Εμείς φροντίζουμε τα συμφέροντα της χώρα μας, του λαού μας».

Η επίσκεψη του πρωθυπουργού και του υπουργού Εξωτερικών στη Λιβύη σηματοδοτεί την επανεκκίνηση των σχέσεων με μία σημαντική γειτονική χώρα. Ο πρωθυπουργός θα θέσει όλες τις ελληνικές θέσεις όπως κάνει πάντα στους συνομιλητές του», υπογράμμισε απαντώντας σε δημοσιογραφικό ερώτημα στη διάρκεια του briefing η Αριστοτελία Πελώνη υπονοώντας πως το ζήτημα αυτό θα τεθεί.

Ανάλογη αναφορά έκανε εξάλλου και στη διάρκεια της εισαγωγικής της τοποθέτησης όπως τόνισε: «Προσβλέπουμε ότι η νέα αυτή σελίδα στις σχέσεις των δύο χωρών θα γραφτεί πάνω στη βάση των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και της καλής πίστης. Είναι σημαντικό για τη Λιβύη, στη νέα αυτή εποχή, να απαλλαγεί από βαρίδια που την τραβούν προς τα κάτω, όπως η παρουσία ξένων δυνάμεων και μισθοφόρων στο έδαφός της. Αλλά και από κείμενα που είναι και ανυπόστατα και παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο».